when lighting is matter
เพื่อนๆ ที่เป็นช่างคั่วกาแฟซึ่งเคยไปทำ work shop กับผู้เชี่ยวชาญการคั่วในต่างประเทศมาแล้วเคยเล่าให้ฟังถึงการให้ความสำคัญกับแสงไฟที่ใช้ส่องตัวอย่างกาแฟขณะคั่ว เนื่องเพราะหากไม่ระมัดระวังสายตาของเราอาจรับสีกาแฟที่คลาดเคลื่อนได้ทำให้ตัดสินใจจบการคั่วไม่แม่นยำ ทำให้รสชาติกาแฟไม่สม่ำเสมอ ผมเองคั่วมาก็นานแต่เพิ่งจะนึกสนุกลองเล่นดูบ้างจึงพบว่ามันเป็นเรื่องอยู่เหมือนกัน ผมทดลองแสงสว่าง 3 แบบจากตัวอย่างกาแฟชุดเดียวกัน จากภาพด้านบนจะเห็นว่าสีกาแฟแตกต่างกันชัดเจนราวกับคั่วที่ต่างระดับกัน หากแท้ที่จริงภาพซ้ายสุดส่องด้วยหลอดไฟ day light 60 watt ซึ่งผมใช้มาตลอดเวลาหลายปีแล้ว ส่วนภาพกลางนั้นส่องด้วยไฟฮาโลเจนที่กำลังวัตต์ไม่สูงนัก และภาพขวาสุดเป็นแสงสีผสม เดิมทีผมคิดว่าจะแสงแบบไหนก็ช่างผลงานไม่ควรแตกต่างกันเพราะเราใช้หลอดไฟหลอดเดิมนั้น ตาเราก็เห็นเหมือนเดิม ความคิดนี้เกือบจะเป็นจริงแล้วครับ ต่อเมื่อมาทดลองด้วยแสงอย่างอื่นบ้างจึงพบว่าแสงบางแบบทำให้ตาเรารับรู้ถึงสีที่เปลี่ยนไปได้ละเอียดมากขึ้น แสงบางแบบพลางตาเราให้เห็นความเปลี่ยนไปของสีช้าลง เป็นเหตุให้ช่างคั่วกาแฟหลายๆ คนตัดสินใจจบการคั่วผิดพลาด
ลองเดาได้มั๊ยครับว่าผมเลือกใช้แสงแบบไหน
ทายว่า แสงสีผสม
ผมใช้แบบที่สองอยู่ครับ
เคยอ่านเจอว่าควรใช้แสงที่มีอุณหภูมิและความเข้มใกล้กับแสงอาทิตย์มากที่สุดครับ ที่เค้าเรียกว่า full spectrum คือส่องผ่านปริซึมแล้วได้รุ้งครบเจ็ดสี เท่าที่ผมดูหลอดไฟบ้านเรามันไม่มีแสงแบบนั้นครับ ไม่ฟ้าไปก็เหลือไป ผมเดาว่าคุณวุฒิใช้แบบผสมครับ
ปัญหาของผมคือโรงคั่วอยู่ในที่ค่อนข้างเปิดทำให้แสงธรรมชาติมีอิทธิพลมากเดี๋ยวมืดเดี๋ยวสว่าง ดังนั้นการใช้โคมที่สว่างมากๆ อย่าง day light 60วัตต์ ยังช่วยได้อยู่ ข้อเสียคือมันขาวจ้ามากบางทีก็สะท้อนทำให้ดูเมล็ดสีอ่อนกว่าปกติ ส่วนฮาโลเจนวัตต์ต่ำนั้นมืดไปครับ ไม่สามารถสู้แสงธรรมชาติที่เปลี่ยนไปมาได้ ขณะนี้ผมเลยลองแสงที่ผสมกันคือเปิดทั้ง day light และฮาโลเจนพร้อมกัน จะได้แสงที่สะท้อนน้อยลงเห็นสีชัดขึ้น และเวลาส่องก็เอา sampler ไปพาดไว้สักที่หนึ่งให้แน่นอนจะได้ระยะการส่องเดิมทุกครั้ง แต่ปัญหาจากแสงธรรมชาติก็ยังมีมากอยู่นั่นเอง ผมเลยสรุปว่าการติดตั้งเครื่องในห้องปิด และมีความสว่างที่แน่นอนเป็นทางเลือกที่ดีกว่าสำหรับการคั่วกาแฟครับ